ئەمڕۆ سێشەممە وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوری هه‌رێم، وه‌ڵامی راگه‌یه‌ندراوه‌كه‌ی وه‌زاره‌تی دارایی عێراق ده‌داته‌وه‌ و دەڵێت" وەزارەتی دارایی فیدراڵ ئەوەندە دادپەروەر نەبووە کە بانگەشەی بۆ دەکات و پابەند نەبووە بە بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی". 

1- وەزارەتی دارایی فیدڕاڵی دادپەروەرانە نەبوو وەک خۆی بانگەشەی بۆ دەکات و پابەند نەبووە بە بڕیارەکانی دادگای فیدراڵی سەبارەت بە خەرجکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم بەبێ بەربەست، بەو پێیەی حسابی وەزارەتی دارایی و ئابوری لە… هەرێم، بەپێی ڕاگەیەندراوی هەژماری بانکی وەزارەت لە بانکی ناوەندی عێراق، لقی هەرێم/هەولێر، بە بڕی ( 10,026,883,844,549) دینار پاش دەرکردنی بڕی (726,995,775,414) دینار وەک بەشداریکردن لە لێبڕینی خانەنشینی و باجی داهات ، لەکاتێکدا ئەو بڕە پارەیەی بۆ هەرێم تەرخانکراوە، بەپێی خشتەی (E) لە بودجەی فیدراڵی بۆ ساڵی 2024، بریتییە لە (11,576,521,335,000) دینار واتە کەمتر لە تەرخانکراوی (822,642,015,037) دینار.

2- سەبارەت بە داهاتە نانەوتییەکان، ئاماژە بەوە دەکەین کە بڕی (4,347,484,382,654) دینار کۆی داهاتی نانەوتی هەرێمە تا 11/30/2024، بەپێی باڵانسی وردبینی هەرێم بۆ مانگی تشرینی دووەمی 2024 کە لەلایەن ئێمەوە نێردراوە بۆ وەزارەتی دارایی فیدراڵی، و ئەوەی وەزارەتی دارایی فیدراڵی ڕایگەیاندووە کە حکومەتی هەرێم پابەند نەبووە بە ناردنی داهاتی غەیرە نەوت بۆ وەزارەتی دارایی فیدراڵی ئێمە ئەم لێدوانە بە تەواوی ڕەتدەکەینەوە، بە بڕی (399,168,964,500) دینار گواستراوەتەوە بۆ سەر حسابی وەزارەتی دارایی فیدراڵی لە بانکی ناوەندی عێراق، لقی هەرێمی/هەولێر، بەپێی مادەی (29) لە یاسای کارگێڕی دارایی ژمارە 6ی ساڵی 2019، بەپێی ڕێککەوتنی نێوان سەرۆکی فیدراڵی وەزیر و سەرۆکی حکومەتی هەرێم بۆ دانانی 50%ی داهاتە فیدراڵییە غەیرە نەوتییەکان لە مانگی ئایاری 2024 دەستپێدەکات، هاوکات ئەو بڕە داهاتە ناوخۆییانەی کە ماونەتەوە بۆ خەرجی کارپێکردنی دامودەزگاکانی حکومەت و خەرجی وەبەرهێنان خەرجکراون. بۆ هەرێم و هەروەها بۆ داپۆشینی کورتهێنانی مووچە کە لە ئەنجامی سیاسەتی ئارەزوومەندانەی وەزارەتی دارایی فیدراڵی لە مامەڵەکردن لەگەڵ هەرێمدا هاتۆتە ئاراوە، بۆ نمونە نەدانی دەرماڵەی فەرمانبەران و پلەبەرزکردنەوەی پلە بەخشراوەکان لە هەندێک لە وەزارەتە مەدەنی و سەربازییەکان بەپێی یاساکان و ڕێنماییەکانی کارپێکراو لە حکومەتی هەرێم، وەک وەزارەتی دارایی پەیوەندی پێوەکرا دەسەڵاتی فیدراڵی بۆ هۆکاری دەرکردنی ئەو بڕە پارانە و وەڵامی ئێمە لە نوسراوەکەی ژمارە (29895) لە (11/6/2024) کە پێدانی دەرماڵە و... پلە بەرزکردنەوەکان وەستاوە چونکە خشتەکانی بودجەی فیدراڵی ئەمەیان تێدا نییە.

دواتر دەرکەوت کە پێدانی پاداشت و پلەبەرزکردنەوە لە دامودەزگا فیدراڵییەکان بەردەوامە، بەپێی ئەوەی لە دوو فەرمانی وەزاری هاوپێچ ژمارە (34618 لە 8/13/2024 و 42636 لە 9/29/2024)دا هاتووە، و ئەمەش ئەوەیە باشترین بەڵگە بۆ پەیڕەوکردنی سیاسەتی دوو ستاندارد.

3- لە درێژەی ئەم ڕێبازە کە وەزارەتی دارایی فیدراڵی پەیڕەوی کرد، ئەم وەزارەتە یاسای خانەنشینی یەکگرتووی بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو جێبەجێ کرد، بەو پێیەی ئەوەی پەیوەندی بە لێبڕینی خانەنشینییەوە هەبوو جێبەجێی کرد و پارەی زیادکردنی مووچەی خانەنشینانی نەکرد، وەک لە بڕیارەکەی دادگای فیدراڵی پابەند بوو سەرۆکوەزیرانی حکومەتی فیدراڵی و سەرۆکی حکومەتی هەرێم بۆ جێبەجێکردنی ئەم یاسایە، لەکاتێکدا حکومەتی هەرێم پابەند بووە بە خەرجکردنی بڕە پارەی زیادە لە داهاتە نانەوتییەکان کە دەکاتە نزیکەی (55) ملیار دینار لە مانگێکدا، واتە نەیکردووە بەپێی بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی ژمارە (212/فیدراڵی/2022) جێبەجێ کراوە.

4- هەروەها کۆمەڵێک ئاستەنگی بۆ خەرجکردنی باجەکانی هەرێم دروستکرد، به پێچەوانەی بڕیاری دادگای باڵای فیدراڵی ژماره (224 و یەکگرتووەکەی 269/فیدراڵی/2023)، وەک له بڕگەی شەشەمی بڕیارەکەیدا هاتووه که هەر ناکۆکییەک لە نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمدا سەبارەت بە جێبەجێکردنی بڕگەکانی یاسای بودجەی فیدراڵی ئەم ناکۆکییە نابێت ببێتە هۆکارێک بۆ ئەوەی فەرمانبەران و خانەنشینان و سودمەندانی تۆڕی چاودێری کۆمەڵایەتی مووچەی مانگانەیان لە بەرواری دیاریکراودا وەرنەگرن بە پێچەوانەوە، نەناردنی مووچە بۆ فەرمانبەرانی هەرێم، بەپێی بڕگەی حەوتەمی بڕیارەکەی پێشوو، بە پێشێلکردنی (17) ماددەی دەستووری دادەنرێت، واتە ئەم ماددانە: 14، 16، 22، 23، 24، 25، 26، 27 ، ٢٨، ٢٩، ٣٠، ٣١، ٣٢، ٣٣، ٣٤، ٣٥، ٣٦).

5- پەیوەندی بە وەزارەتی دارایی فیدراڵیەوە کرا سەبارەت بە دابینکردنی دارایی مووچەی فەرمانبەران و خانەنشینان (سەربازی و مەدەنی)، تۆڕی چاودێری کۆمەڵایەتی، و کەسوکاری شەهیدان و ئەنفالکراوان، کە ژمارەیان (820 هەزار و 268) کەسە، بە بڕی (820 هەزار و 268) کەس. 677,121,658,862) دینار بۆ مانگی 12/2024، لەکاتێکدا ئێمە بە بڕی (264,698,348,912) دینار بۆ ئەو گروپانەی سەرەوە، بەپێی نوسراوی ژمارە (35926)یان لە بەرواری 12/31/2024، وەکو نەک ئا تاکە دینار بۆ خانەنشینان (مەدەنی و سەربازی) بۆ شایستەکانیان بۆ هەمان مانگ دابینکرا، سەرەڕای بوونی تەرخانکردنی پێویست دوای ڕەزامەندییان بۆ گواستنەوەی بڕی (430,000,000,000) دینار بۆ مووچەی خانەنشینی.

لێرەدا پرسیارەکە ئەوەیە: ئایا دادپەروەرانە ئەم بەشە لە باجەکانی بێبەش بکرێت؟

6- بەهۆی شکستی وەزارەتی دارایی فیدراڵی لە دابینکردنی پارەی وەبەرهێنان و خەرجییەکانی کارکردن، داهاتی نانەوتی بۆ دابینکردنی دارایی بەکارهێنرا سەرەڕای ئەوەی وەزارەتی دارایی فیدراڵی بڕی (22,082,901,444,287) دیناری خەرجکرد و بەخشینی بڕی (4,737,106,068,628) . دینار وەک پێشینە بۆ خەرجی وەبەرهێنان بۆ باقی پارێزگاکانی عێراق، لەکاتێکدا هەرێم تەنانەت بە یەک دیناریش بۆ هەمان مەبەست دابین نەکرابوو.