لە بەشێکی تری ڕاپۆرتەکەدا هاتووە کە گۆڕانکارییەکی گەورە لە بەرژەوەندییەکانی ئەمریکادا ڕوویداوە، بە جۆرێک تۆم باراک، نوێنەری ئەمریکا، مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هەسەدەی ئاگادار کردووەتەوە کە بەرژەوەندییەکانی واشنتۆن لەمەودوا لەگەڵ حکومەتی سوریایە نەک ئەوان.
دەقی ڕاپۆرتی ڕۆیتێرز:
گرتنەدەستی خێرای حکومەتی سوریا بۆ سەر خاکێک کە ماوەیەک لەلایەن هێزە دیموکراتییەکانی سوریا بە سەرکردایەتی کوردەکان کۆنترۆڵ دەکرا، لە زنجیرەیەک کۆبوونەوەی گرنگی نهێنی لە دیمەشق، پاریس و عێراق لە سەرەتای ئەم مانگەدا شێوەی گرت، بە پێی نۆ سەرچاوەی ئاگادار لەو کۆبوونەوانەی بە دەرگای داخراو کە بۆ ڕۆیتێرز قسەیان کرد.
ئەم هەژمارانە—کە پێشتر بڵاونەبوون و بە مەرجی نهێنیماندن باس کران—نیشان دەدەن کە ئەمریکا ڕێگری نەکرد لە ئۆپەراسیۆنێک کە هاوسەنگی هێز لە سوریا بە شێوەیەکی بنەڕەتی گۆڕی، بە زیانی هاوبەشێکی پێشووی خۆی.
کۆبوونەوەکان ڕێگا خستن بۆ دوو سەرکەوتنی گرنگ بۆ سەرۆکی سوریا ئەحمەد ئەلشەراع: پێشبردنی سوێندەکەی بۆ یەکخستنەوەی هەموو خاکی سوریا لە ژێر سەرکردایەتی یەک، و بوون بە هاوبەشی پەسەندکراوی واشنگتن لە ژێر بەڕێوەبردنی سەرۆک دونالد ترەمپ، بە پێی سەرچاوەکان.
هێرشی ئەلشەراع بە شێوەیەکی کاریگەر ناوچە خۆسەربەخشییەکەی کە دەسەڵاتدارانی کورد هیوا بوون لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا پارێزراو بمێنێت، تێکشکاند، و سنوورەکانی پشتیوانی واشنگتن بۆ ئەلشەراع تاقی کرد—ئەو کەسەی کە جارێک سەرکردەی لقە ناوخۆییەکەی ئەلقاعدە بوو.
بەڵام سەرکردە شۆڕشگێڕە گۆڕاوە بۆ سەرۆکەکە سەرکەوتوو دەرچوو، چونکە نێردراوی ئەمریکا تۆم باراک وتی واشنگتن ئێستا دەتوانێت لەگەڵ دەوڵەتی سوریا هاوبەش بێت و هیچ حەزێکی بۆ پاراستنی ڕۆڵێکی جیاواز بۆ هەسەدە نییە.
«وادیارە ئەلشەراع ستراتیژیستێکی زۆر زیرەکە»، سەرچاوەیەکی ئەمریکی ئاگادار لە هەڵوێستی واشنگتن لەسەر سوریا وت.
سوریا هێرشەکەی چەند هەفتە پێشتر پێشنیار کردبوو
ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٥ەوە پشتیوانی هەسەدەبوو، کاتێک ئەم هێزە دروست کرا بۆ دەرکردنی داعش لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا.
هەسەدە دواتر ئەو خاکە بەکارهێنا بۆ دامەزراندنی ناوچەیەکی خۆسەربەخش، بە دامەزراوە مەدەنی و سەربازییە جیاوازەکان.
بەڵام لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا، هێزە شۆڕشگێڕەکانی ئەلشەراع بەشار ئەلئەسەد—سەرکردەی ماوە درێژی سوریا—دەرکرد و پەیمانیان دا هەموو سوریا بخەنە ژێر کۆنترۆڵی حکومەتی نوێ، لەوانەش ناوچەکانی بەڕێوەبردراوی هەسەدە
دوای مانگێک گفتوگۆ لە ساڵی ٢٠٢٥دا، دوا مۆڵەتی کۆتایی ساڵ بۆ تێکەڵبوونی هەسەدە لەگەڵ دیمەشق بە بێ پێشکەوتنی گرنگ تێپەڕی. لەو کاتەوە هێلکەی هێرش دەستی پێکرد.
لە ٤ی کانوونی دووەمدا، کۆبوونەوەیەک لە دیمەشق نێوان بەرپرسانی سوریا و هەسەدە سەبارەت بە تێکەڵبوون، بە ناگهانی لەلایەن وەزیرێکی سوری داخرا، بە پێی سێ بەرپرسی کورد.
ڕۆژی دواتر، شاندێکی سوری چوو بۆ پاریس بۆ گفتوگۆیەکی بە میانەگیری ئەمریکا لەگەڵ ئیسرائیل لەسەر پەیمانێکی ئاسایشی. بەرپرسانی سوریا ئیسرائیلیان تۆمەتبار کرد بە پشتیوانی هەسەدە، و لە پاریس داوایان لە بەرپرسانی ئیسرائیل کرد هانی کوردەکان نەدەن بۆ دواخستنی تێکەڵبوون، بە پێی دوو سەرچاوەی سوری ئاگادار لە کۆبوونەوەکە.
لەوێدا، بەرپرسانی سوریا هێرشێکی سنووردار پێشنیار کرد بۆ گرتنەوەی هەندێک ناوچەی دەستدەستی هەسەدە و هیچ ناڕەزاییەک وەرنەگرت، سەرچاوەیەکی دیکەی سوری وت.
وەزارەتی زانیاری و دەرەوەی سوریا و ئۆفیسی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل بە خێرایی وەڵامی پرسیارەکانی ڕێوتەرز نەدان. وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا ڕێوتەرز ڕەوانەی بڵاڤەی باراک کرد کە سێشەممە دەرچوو و داوای لە هەسەدە کرد تێکەڵ ببێت و وتی ئەمریکا هیچ حەزێکی بۆ ئامادەبوونی سەربازی درێژخایەن لە سوریا نییە.
حکومەتی سوریا هەروەها پەیامێکی جیاواز لە تورکیا وەرگرت کە واشنگتن ڕازی دەبێت بە ئۆپەراسیۆنێک دژە هەسەدە ئەگەر هاوڵاتیانی کورد پارێزراون، بەرپرسی سوری وت.
تورکیا چەندین جار دژە هەسەدە لە سوریا دەست تێوەردا و تۆمەتبار دەکات بە پەیوەندی لەگەڵ پەکەکە.
«ڕێکەوتنەکەی پاریس چرای سەوزی ئەم شەڕە دا»، هادیە یوسف، بەرپرسی سیاسی کورد، وت.
کوردەکان دەڵێن ئەمریکا خیانەتیان لێ کرد
دوو هەفتە دواتر، هێرشەکە دەستی پێکرد و واشنگتن دەستی کرد بە ناردنی نیشانە بۆ هەسەدە کە پشتیوانی درێژخایەنی خۆی دەگەڕێنێتەوە، بە پێی دیپلۆماتێکی ئەمریکی و سەرچاوەکانی تر.
لە ١٧ی کانوونی دووەمدا، باراک لە هەرێمی کوردستانی عێراقدا لەگەڵ فەرماندەی هەسەدە مەزلوم عەبدی کۆبووەوە و پێی وت ئەوەی گرنگە بۆ ئەمریکا ئەلشەراعە، نە هەسەدە. بەرپرسیەکی هەسەدە ئەم هەژمارە ڕەتکردەوە.
بەرپرسیەکی سەربازی ئەمریکی و دوو بەرپرسی کورد وتیان ئەمریکا دڵنیایی داوە بە هەسەدە ئەگەر هێرشی ئەلشەراع زیانی بە هاوڵاتیانی کورد بگەیەنێت یان زیندانەکانی داعش ناڕەزامەند بکات.
کاتێک هێزە سورییەکان لە سنوورە پێشنیارکراوەکەیان تێپەڕین، سوپای ئەمریکا داوای لێیان کرد پێشچوون ڕابگرن و فڕۆکەکانی هاوپەیمان فڵێرە هۆشدارییەکان لەسەر هەندێک ناوچەی گەرمی شەڕ فڕاند. بەڵام ئەم کارانە زۆر لە چاوەڕوانی کوردەکان کەمتر بوون.
«ئەوەی هێزەکانی هاوپەیمان و بەرپرسانی ئەمریکی دەکەن قبوڵنەکراوە»، یوسف وت. «ئایا بە ڕاستی بێ بنەماو بن؟ ئایا ئەوەندە ئامادەن هاوبەشەکانتان خیانەت لێ بکەن؟»
ئەلشەراع نزیک بوو دەستی خۆی زۆر درێژ بکات
لە قۆناغی کۆتایی هێرشەکەدا، ئەلشەراع نزیک بوو دەستی خۆی زۆر درێژ بکات، بە پێی سەرچاوە ئەمریکییەکان.
هێزەکانی بە خێرایی پارێزگاکانی زۆربەی عەرەب لە هەسەدە وەرگرت و بەردەوام بوون لە پێشچوون. تا ١٩ی کانوونی دووەمدا، شارە کوردییەکان لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سوریا دەگماران، سەرەڕای ئاگریوەستاندنی ڕۆژی پێشتر.
بەڵام ئەمریکا تووڕە بوو چونکە هێزە سورییەکان ئاگریوەستاندنەکەیان نەپاراست و ترسی لە توندوتیژی بەرفراوان دژە هاوڵاتیانی کورد هەبوو. هەندێک ئەندامی کۆنگرەس هەوڵی گەڕاندنەوەی سزاكانیان لەسەر سوریا دەدا.
بەرپرسیەکی کاخی سپی بە ڕێوتەرز وت ئەمریکا «بە نیگەرانی زۆرەوە» دۆخەکان چاودێری دەکات و داوای لە هەموو لایەنەکان کرد پاراستنی هاوڵاتیان، بە تایبەتی کەمینەکان، بخەنە سەرەوە.
کاتێک هێزەکانی نزیک بوون لە دوا قەڵای کوردەکان، ئەلشەراع لە سێشەممەدا ئاگریوەستاندنێکی نوێ ڕاگەیاند. وتی هێزەکانی پێشچوون ناکەن ئەگەر هەسەدە تا کۆتایی هەفتەکە پلانی تێکەڵبوون پێشکەش بکات.
سێ سەرچاوە ئەمریکی وتیان ئەم ڕاگەیاندنە ناگهانییە واشنگتنی ڕازی کرد و ئەلشەراع ئێستا «لە قەبارەدا»یە.
چند خولەک دواتر، باراک بڵاڤەکەی بڵاوکردەوە.
ئامانجی سەرەتایی هەسەدە وەک هێزی شەڕ دژە داعش «بە زۆری تەواوبووە»، و وتی گەورەترین هەلی کوردەکان لە ژێر حکومەتی نوێی ئەلشەراعە