قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی فرانس پرێس جەختی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گروپە ئۆپۆزسیۆنە کوردەکانی ئێران کە لە هەرێم جێگیرن پڕچەک ناکات، هەروەها جەختیشی کردەوە کە حکومەتەکەی دژی دەستوەردانی ئەو گروپانەیە لەو جەنگەی لە ئێرانی دراوسێدا هەڵگیرساوە.
تاڵەبانی ڕۆژی پێنجشەممە ٢٦ ی ئادار لە نووسینگەکەی لە سلێمانی وتی "هەرێمی کوردستان کە خاوەن حوکمی خۆجێییە و لە دوای دەستپێکردنی جەنگەوە ڕۆژانە ڕووبەڕووی هێرشی درۆن دەبێتەوە، داوای لە حکومەتی بەغدا کردووە هێرشی "میلیشیاکان" ڕابگرێت"( ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ گرووپە چەکدارە عێراقییەکانی لایەنگری ئێران).
لە دوای هێرشی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر ئێران لە ٢٨ی شوباتدا، ئەو جەنگەی حکومەتی بەغدا و هەولێر دەیانویست بە هەر شێوەیەک بێت لێی دوور بکەونەوە، پەلی کێشا بۆ ناو عێراق.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی پێشووی ئەمریکا لە سەرەتای ئەم مانگەدا ڕایگەیاندبوو کە پاڵپشتی هێرشی شەڕکەرە کوردە ئێرانییەکان دەکات بۆ سەر ئێران، پێش ئەوەی پاشەکشە بکات و بڵێت "نایەوێت" کورد تێوەگلانی ئەو جەنگە بێت کە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا دەگوزەرێت.
قوباد تاڵەبانی، کە کوڕی جەلال تاڵەبانی سەرۆک کۆماری کۆچکردووی عێراق و دامەزرێنەری یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانە، ڕوونیکردەوە: "هەرگیز هیچ هەوڵێکمان لە لایەن ویلایەتە یەکگرتووەکان یان هەر لقێکی سەر بەوان نەبینیوە بۆ پڕچەککردنی گروپە ئۆپۆزسیۆنە ئێرانییەکان لە کوردستان."
وتیشی "من تەنها دەتوانم باسی ئەو گفتوگۆیانە بکەم کە لە نێوان ئێمە و ئەم گروپانە، و لە نێوان ئێمە و ئێران و، لە نێوان ئێمە و ئەمریکییەکاندا هەیە، (دەتوانم بڵێم) لە ئێستادا هیچ پلانێک نییە بۆ بەکارهێنانی ئەم گروپانە لە ناوخۆی ئێراندا."
ئاماژەی بەوەشکرد، حکومەتی هەرێمی کوردستان "بۆ هەموو گروپە ئۆپۆزسیۆنەکانی ڕوونکردوەتەوە کە کارێکی ژیرانە نییە ببنە سەری ڕمی شەڕەکە و لە خاکی هەرێمی کوردستانەوە بەشداری ململانێیەکان بن."
و دواتر وتی "ڕێگە نادەین ئەمە لێرە ڕووبدات،" جەختیشی کردەوە کە ئەم گروپانەی دەیان ساڵە لە باکووری عێراق نیشتەجێن، "بە شێوەیەکی گشتی بە بەرپرسیارانە ڕەفتاریان کردووە."
- "ئەرکی ئێمەیە" پاراستنی سنوورەکان -
تاران پێشتر ئەم گروپانەی تۆمەتبار کردبوو بەوەی لە سنوورەکانەوە دەپەڕنەوە بۆ هێرشکردنە سەر هێزەکانی و هاندانی ڕاپەڕین لە ناوچە کوردییەکان، بەڵام ڕێککەوتنێکی ئەمنی لە نێوان ئێران و عێراق و هەرێمی کوردستان یارمەتیدەر بوو بۆ کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان.
بەڵام لە دوای دەستپێکردنی جەنگ، هێرشەکانی ئێران بنکەکانی ئۆپۆزسیۆنی کوردی ئێرانی لە کوردستانی عێراق کردە ئامانج.
تاڵەبانی ئاماژەی بەوە کرد کە ئێران داوای لە هەرێمی کوردستان کردووە "هەرچی لە توانایدا هەیە بیکات بۆ پاراستنی" سنوورەکان، جەختیشی کردەوە کە "ئەرکی ئێمەیە ئەمە بکەین" لە ڕوانگەی ڕێزگرتن لە پەیوەندییە دوو قۆڵییەکان.
هەرێمی کوردستان کە نزیکە لە ئەمریکا و وڵاتانی ڕۆژئاوا، پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئێرانی دراوسێ بە وریاییەکی زۆرەوە بەڕێوەدەبات. هەروەها هەموو هەوڵێکی داوە بۆ دوورخستنەوەی خاکەکەی لە جەنگ.
لەگەڵ ئەوەشدا، ڕۆژی سێشەممە شەش پێشمەرگەی سەر بە وەزارەتی پێشمەرگەی حکومەتی هەرێم لە دوو هێرشدا بە شەش مووشەکی بالیستی ئێرانی گیانیان لەدەستدا.
تاڵەبانی لەو بارەیەوە وتی: "لە ئێرانییەکانەوە بیستوومانە کە ئەوە (ڕووداو) بووە و لێکۆڵینەوە بەردەوامە، ئێمەش چاوەڕێی ئەنجامەکانین.
"کاریگەرییەکی کارەساتبار"
لە دوای دەستپێکردنی جەنگ، هەرێمی کوردستان و بەتایبەتی هەولێری پایتەخت، ڕووبەڕووی هێرشی درۆنی ئاراستەکراو بۆ سەر کونسوڵخانەی ئەمریکا، یان شوێنی ڕاوێژکارە ئەمریکییەکانی ناو هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش دەبنەوە کە واشنتن لە ساڵی ٢٠١٤وە سەرکردایەتی دەکات.
تاڵەبانی سەرکۆنەی ئەم هێرشە "بەردەوامانە" دەکات و پەنجەی تۆمەت بۆ "چەند میلیشیایەکی پەراوێزخراو" ڕادەکێشێت کە لە ناو خاکی عێراقی فیدراڵەوە هێرش دەکەن.
دەڵێت: "چەندین جار ئەم پرسەمان لەگەڵ حکومەتی فیدراڵدا وروژاندووە و داوامان لێکردوون دەستوەردان بکەن بۆ ڕێگریکردن لەو گروپانە لە هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستان."
داوا لە حکومەتی بەغدا دەکات "کۆنترۆڵی ئەم گروپانە بکات کە هەندێکیان مووچە لە حکومەتی فیدراڵ وەردەگرن،" ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ گروپە چەکدارە عێراقییەکانی لایەنگری ئێران کە بە شێوەیەکی سەربەخۆ دەجوڵێنەوە لە کاتێکدا لیوایان لە ناو دەستەی حەشدی شەعبیدا هەیە کە بەشێکە لە هێزە فەرمییەکان.
ئاماژەی بەوەش کرد کە بەغدا "بەڵێنی داوە" ئەم هێرشانە ڕابگرێت کە دەیخاتە دۆخێکی "بۆژووکەرەوە".
لە دوای دەستپێکردنی جەنگ، گروپە چەکدارە عێراقییەکانی لایەنگری ئێران کە لە ژێر چەتری "بەرگری ئیسلامی لە
عێراق" کۆبوونەتەوە، ڕۆژانە بەرپرسیارێتی هێرشی درۆن و مووشەک بۆ سەر بنکەکانی "دوژمن" لە عێراق و ناوچەکە دەگرنە ئەستۆ. لە بەرامبەردا، بنکەکانی ئەم گروپانە ڕووبەڕووی هێرش دەبنەوە کە دەخرێنە ئەستۆی ئەمریکا یان ئیسرائیل.
هێرشی گروپەکان هەندێک جار کێڵگە نەوتییەکانی عێراقی کردووەتە ئامانج کە لە لایەن کۆمپانیا بیانییەکانەوە بەڕێوەدەبرێن، لەوانەش کۆمپانیا ئەمریکییەکان، ئەمەش وایکردووە زۆربەی ئەو کۆمپانیایانە وەک ڕێکارێکی خۆپارێزی کارەکانیان ڕابگرن.
عێراق کە ئەندامی ئۆپێکە، پێش جەنگ ڕۆژانە بە تێکڕا ٣.٥ ملیۆن بەرمیلی هەناردە دەکرد و زۆربەی بەرهەمەکانی لە ڕێگەی بەندەرەکانی پارێزگای بەسرەی باشوورەوە هەناردە دەکران، بەڵام زۆربەی هەناردەکردنی وەستا دوای ئەوەی گواستنەوە دەریاییەکان لە گەرووی هورمز پەککەوتن، ئەمەش وای لە دەسەڵاتدارانی هەرێم و عێراق کرد بەرهەمهێنان بەرێژەیەکی زۆر ڕابگرن.
تاڵەبانی دەڵێت: "ئێمە بێگومان وەک حکومەتی فیدراڵیش، پشتگیری لە دەستپێکردنەوەی خێرای بەرهەمهێنان و هەناردەکردن دەکەین، بەڵام هەرێمی کوردستان بەرگری ئاسمانی نییە، بۆیە توانای پاراستنی کێڵگە نەوتییەکانمان نییە لە هێرشی میلیشیا جیاوازەکان."
وتیشی "دەبێت واقیعبین بین، ئەگەر خودا نەکردە یەکێک لە کێڵگەکان لە کاتی کارکردندا هێرشی بکرێتە سەر، کاریگەرییەکەی کارەساتبار دەبێت."
نوسینی: تونی گابریل، شوان محەمەد