لە دیمانەیەکی میدیاییدا، نەبیل ئەلمەرسومی، شارەزای بواری دارایی و ئابووری، ئاماژە بە ئەگەرێکی کراوە دەکات سەبارەت بە ڕاگەیاندنی پاکێجێکی چاکسازیی دارایی لەلایەن سەرۆکوەزیرانی عێراقەوە، بەپێی لێدوانەکانی ناوبراو، پێشبینی دەکرێت ئەم پاکێجە ڕێکارەکانی وەک ڕاگرتنی پاڵپشتییەکانی حکومەت بۆ سووتەمەنی و سەبەتەی خۆراکی مانگانە(فۆرمی بایعی)، تا دەگاتە ئەگەری کەمکردنەوەی مووچەی فەرمانبەران لەخۆ بگرێت، باسکردن لەم ڕێکارانە لە کاتێکدایە، لە پاش داخستنی گەرووی هورمز، عێراق ڕووبەڕووی ئاستەنگییەکی گەورە بووەتەوە لە پرۆسەی فرۆشتن و هەناردەکردنی وزەدا، ئەمەش مەترسیی دروستبوونی تەنگژەیەکی دارایی و دابەزینی یەدەگی نەختینەیی وڵاتی هێناوەتە ئاراوە.
لە ڕووی تیۆرییەوە، هەر پرۆسەیەکی کەمکردنەوەی خەرجییەکان و چاکسازیی دارایی، کاتێک لەسەر بنەمایەکی واقیعی و بە ئامانجی پتەوکردنی ژێرخانی ئابووری دادەڕێژرێت، پێویستییەکی گرنگی بەڕێوەبردنی سەرکەوتووانەیە، بەڵام هەڵسەنگاندنی ئەم هەنگاوانە لە چوارچێوەی واقیعی عێراقدا و ئاوڕدانەوە لە ئەزموونی حوکمڕانیی دوای ساڵی( ٢٠٠٣) ڕەهەندێکی پێچەوانە دەردەخات، بەو پێیەی لە تەمەنی هەشت کابینەی یەک لەدوای یەکی رابردوودا، نەتوانراوە هیچ هەنگاوێکی ستراتیژی بۆ گەشەپێدانی ژێرخانی ئابووری و هەمەچەشنکردنی سەرچاوەکانی داهات بنرێت.
بەپێی داتاکانیش عێراق خاوەنی لاوازترین ئاستی فرەسەرچاوەییە، بە جۆرێک ئابوورییەکەی بە ڕێژەی زیاتر لە ٩٠% وابەستەی فرۆشتنی نەوتە ئەم پشتبەستنە ڕەهایە بە وزە، وڵاتی کردووەتە بازاڕێکی بەکاربەریی (ئیستهلاکی) تەواوەتی و ژێرخانێکی لەرزۆکی ئابووری، کە لە کاتی هەر ووداوێکی کتوپڕدا هیچ جێگرەوەیەکی نییە بۆ پاراستنی سەقامگیریی دارایی و بەرگەگرتنی تەنگژەکان.
لەحاڵەتێکی وادا و لە غیابی ئابوورییەکی سەقامگیری پتەودا، دەستبردن بۆ کەمکردنەوەی مووچەی فەرمانبەران و بڕینی سەبەتەی خۆراکی و پاڵپشتیەکانی حکومەت هەنگاوێکی نامەدروس و هەڕەمەکییە و ڕۆڵی حکومەت لە چوارچێوەی (دەوڵەتی چاودێر) پاشەکشەپێدەکات، هەرچەندە قەبارەی کەرتی گشتی لە عێراقدا لە سەرووی پێوەرە جیهانییەکانەوەیە، بەڵام بارگرانییە داراییە ڕاستەقینەکە چینی مووچەخۆری سادە نییە، بەڵکو نەبوونی پلانێکی تۆکمەی ئابووریسازی و خودی ئەو پەیکەرە کارگێڕییە قەبەیەیە، کە دەوڵەتی لەسەر بونیاد نراوەو زۆر لە پێویستییەکانی وڵات گەورەترە.
ئەم هەڵاوسانە کارگێڕییە بەڕوونی خۆی لەو ژمارە زۆرەی وەزیر، ڕاوێژکار، کاربەدەستی حکومی، نوێنەرایەتییەکان، هێزە چەکدارە فرەجەمسەرەکان، ئەفسەر و پلەدارە سەربازییەکان و دەیان پێگە و دامەزراوەی ناپێویستی دیکەدا دەبینێتەوە، کە بوونەتە هۆکاری بنەڕەتی بەشێکی زۆری دروستبوونی ئەم کورتهێنانە داراییە، سەرهەڵدانی ئەم تەنگژە ئابوورییەش لە کاتێکدایە عێراق، سەرباری هەبوونی یەدەگێکی گەورەی نەوت، خاوەنی جوگرافیایەکی ستراتیژیی زۆر دەوڵەمەندەو دەیان دەروازەی نێودەوڵەتیی وشکانی، ڕێڕەوی ئاوی و ئاسمانیی کراوە لەخۆ دەگرێت، ئەگەر لە دوای ساڵی (٢٠٠٣)وە پلانێکی واقیعی بۆ هەمەچەشنکردنی ئابووری، بەگەڕخستنی پیشەسازی و قۆستنەوەی ستراتیژییەتی هەڵکەوتەی پێگە جوگرافییەکەی هەبوایە، ئەوە بێگومان ئەم پێدراوانە دەیانتوانی عێراق بکەنە سەنتەرێکی بازرگانی پێشکەوتووی گرنگ لە ناوچەکەدا و ئابوورییەکی فرەسەرچاوەی بەهێز.
سەرئەنجام عێراق خاوەنی تەواوی پێدراوەکانە بۆ ئەوەی ببێتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین وڵاتانی جیهان و سەنتەرێکی بازرگانی و تەنانەت ترانزێتی ستراتیژی لە ناوچەکەدا بەڵام گۆڕینی ئەم توانا سروشتی و جوگرافییە بۆ هێزێکی ئابووریی واقیعی، پێویستی بە سیستەمێکی حوکمڕانیی کارا و دیدگایەکی دەوڵەتسازی هەیە، کە تێیدا بوونی دەوڵەت و دامەزراوەکانی لە خزمەتی ڕێکخستنی ژیانی کۆمەڵگەدا بن لەسەر بنەمای پلانی زانستی، نەک خودی پەیکەری حکومڕانییەکە ببێتە بارگرانی بەسەر سامانی گشتییەوە.
بۆیە هەر پاکێجێکی چاکسازی، ئەگەر قورسایی بخاتە سەر کەمکردنەوەی شایستە داراییەکانی هاووڵاتییان و دابەزاندنی ئاستی بژێوییان، ئەوا لە ستراتیژییەتی چارەسەرەوە دەگۆڕێت بۆ هۆکارێک بۆ قووڵکردنەوەی قەیرانەکان و هیچ مەنفەعەتێک بە ژیانی گشتی نابەخشێت بەپێچەوانەوە بنەمای سەرەکی بۆ تێپەڕاندنی تەنگژەکانی ئێستای ژێرخانی ئابووری عێراق و ئەنجامدانی چاکسازییەکی ڕاستەقینە، لە بچووککردنەوەی قەبارەی خودی پەیکەری کارگێڕیی دەوڵەتدا بەرجەستە دەبێت ئەمەش لە ڕێگەی هەڵوەشاندنەوەی دامەزراوە ناپێویستەکان و بەرتەسککردنەوەی قەبارەی دامەزراوەکانی وەک ئەنجومەنی وەزیران و پەرلەمان، بە واتایەکی دیکە، کەمکردنەوەی ئەو ژمارە زۆرەی وەزیر، ئەندام پەرلەمان و ڕاوێژکارانەی، کە زیاتر لەپێناو ڕاگرتنی هاوسەنگی سیاسی و مامەڵەکردن لەگەڵ واقیعێکی کاتیی سەپێنراودا هێڵراونەتەوە، نەک لەسەر بنەمای هیچ دیدگا و پێویستییەکی زانستی و کارگێڕی.
لە پاڵ هەنگاوەکانی بچووککردنەوەی پەیکەری دەوڵەت و کەمکردنەوەی دامەزراوەکانیشدا، بەدیهێنانی گەشەی واقیعی، پێویستی بە پاکێجێکی گشتگیری هەمەچەشنکردنی ئابوورییە، کە ئامانج لێی داڕشتنەوە و ڕێکخستنی کەرتی تایبەت، بونیادنانی کارگەی پیشەسازیی گەورە و بەگەڕخستنی تواناکانی ناوخۆ بێت، بەم ستراتیژییە دەتوانرێت هەلی کاری ڕاستەقینە بڕەخسێنرێت و باری سەرشانی حکومەت بە شێوەیەکی لۆژیکی سووک بکرێت، بەمەش چیتر پێویست ناکات بۆ پینەکردنی قەیرانەکان، باجی کورتهێنانە داراییەکان بخرێتە ئەستۆی چینەکانی خوارەوە، چونکە چاکسازیی ڕاستەقینە، بریتی نییە لە دەستبردن بۆ قوتی هاووڵاتییان، بەڵکو گەڕاندنەوەی دەوڵەتە بۆ ئەرکی ڕەسەنی خۆی، کە بریتییە لە بونیادنانی ئابوورییەکی بەرهەمهێنەر وەک تاکە زامنی پاراستنی سەقامگیریی نیشتمانی و خاوەندارێتیی شکۆمەندانە لە سەروەت و سامانی وڵات، بەمە دەوترێت وەرەقەی چاکسازی نەک ئەوەی ئەلمەرسومی ئاماژەی پێکرد.