رێكارەكانی زەیدیی هەرێمیش دەگرێتەوە. سەرەتا كۆرمۆرو دواتر داوای نەوتەكەش دەكرێت
دەسەڵاتەكانی هەرێم سنوردار دەكرێت و بەشێك لەدەسەڵاتەكانی دەخرێتەوە سەر بەغدا
پارتی و یەكێتیی ئاگاداری گۆڕانكارییەكانن، تۆم باراك ئاگاداری كردوونەتەوە
دوای سەردانەكەی بۆ ئەمریكاو لەدانانی بودجە مەرجی گران دەخرێتەسەر هەرێم
ئەو هەڵمەتەی زەیدی زەحمەتە سەربگرێت چونكە گەندەڵیی هەموو كون و قوژبنێكی گرتووە
لەرووكاردا دەستگیركردنی گەندەڵكاران و چاكسازییكردنە لەحوكمڕانیی، بەڵام پێدەچێت پلانی ئەمریكا بێت بۆ بەرزەفتكردنی حوكمڕانیی و پاكتاوكردنێكی سیاسی راستكردنێك بەپێی بەرژەوەندی ئەمریكا بەناونیشانیی چاكسازیی لەحوكمڕانیی و دەستگیركردنی گەندەڵكاران.
ئەمریكا پێویستی بەسەرۆك وەزیرانێكی بەهێز هەیە لەعیراق، سەرۆك وەزیرانێك بتوانێت بەئاسانی رووبەرووی هەژموونی ئێران و بارودۆخی نوێ ببێتەوەو لەڕێی ئەو كەسەوە بتوانێت بەشێك لەئەجێنداكانی جێبەجێبكات.
عەلی زەیدی پیاوێكی سیاسی كاریزمی نەبووەو پێشینەیەكی نەبووە لەسیاسەتكردن و لەدروشمبازیی لەپێناوی چاكسازیی یاخود لەناوبردنی گەندەڵی، ئێستا لەپڕ كە هێشتا پێكهاتەی كابینەكەی تەواونەكردووە دەستیكرد بەگرتنی ژمارەیەكی زۆر لەبەرپرسانی ئێستاو پێشووی عیراق بەتۆمەتی گەندەڵیكردن. ئەمەش بەڵگەیە بۆ بوونی ئەجێندایەكی پێشوەختە بۆ گۆڕینی بارودۆخی سیاسی و حوكمڕانی لەعیراق.
دەستبەجێ لەدوای دەستبەكاربوون، بەرزكردنەوەی دروشمی چاكسازیی و بەكردار گرتنی ژمارەیەكی زۆر بەرپرس بەتۆمەتی گەندەڵیی، هاوكات هەڵمەتێكی گەورەی میدیایی لەناوخۆو لەلایەن ئەمریكاوە، هەم بەشێك لەسیاسیەكانی زۆر ترساندووە، هەمیش پشتیوانییەكی گەورەی شەقامی بەدەستهێناوە، ئەمەش وایكردووە زۆربەی سەرەگەورەكانی گەندەڵیی لەعیراق و كوردستان بەیاننامەی پشتیوانیی بۆ رێكارەكانی سەرۆك وەزیران دەرببڕن. ئەگەر ئەم هەڵمەتە ببێتە كردارو نەلەرزێت، عەلی زەیدی دەكاتە سەرۆك وەزیرانێكی بەهێز، ئەمەش كۆكە لەگەڵ سیاسەتی نوێی ئەمریكا كە دەیەوێت لەڕێی ئەم سەرۆك وەزیرانە هەندێك گۆڕانكاریی سیاسی و ئیداریی لەعیراق بكات بەتایبەتیش سنورداركردنی هەژموونی ئێران لەعیراق و هاوكات بەدەستهێنانی دەستكەوتی ئابوریی بۆ ئەمریكا.
هەرچەندە ئەمریكای لەپشتە، بەڵام بەزەحمەتی دەبینم عەلی زەیدی وەك پێویست لەو هەڵمەتی چاكسازییەدا سەركەوتوو بێت، چونكە نە زەیدی پیاوی چاكسازییە لەعیراق و نە بارودۆخی ئیداریی و سیاسی و ئیتنی رێ بەوە دەدات بەمزوانە دۆخی حوكمڕانی سەرڕاست بێت. پێشتر بینیمان مستەفا كازمیی و محەمەد شیاع سودانیی لەگەڵ دەستبەكاربوونیان لەبەردەم میدیاو كامیراكان هەندێك رێكاریان لەدژی گەندەڵیی گرتەبەر، دواتر لەگەڵ تەواوبوونی كابینەكانیان دەركەوت ملیارەها دۆلاریان بردووەو لەهەرە گەندەڵەكان بوون.
عیراق لەریزبەندی وڵاتە شكستخواردووەكان، لەپێشی پێشەوەیە، گەندەڵی تەواوی جومگەكانی حوكمڕانی تەنیوە. دەستوەردانی ئیقلیمیی گەیشتۆتە هەموو كون و قوژبنێكی ئەم وڵاتەو دەوڵەتی قوڵیشی كۆنترۆڵكردووە. گەندەڵیی بووە بەبەشێك لەفەرهەنگی حوكمڕانیی و سیاسیەكان بێشەرمانە برابەش سامانی گشتیی دەكێشنەوەو پشكی دارودەستەكانیان لێ دەدەن. لەعیراق تەنها سیاسیەكان گەندەڵ نین، بەڵكو سیستمی ئیداریی حوكمڕانیەكەیژ شكستخواردوو پەككەوتووە.
رێكارەكانی عەلی زەیدی لەژێر ناوی چاكسازیی تەنها دۆخی سیاسی و حوكمڕانیی بەغدا ناگرێتەوە، بەڵكو واوەترەو بەئەگەرێكی زۆرەوە بەشێكی هەرێمی كوردستانیش دەگرێتەوە.
بەپێی ئەو پێشبینیانەی دەكرێت رێكارەكانی سەرۆك وەزیرانی عیراق سەرەتا كەرتی نەوت و گازی هەرێم دەگرێتەوەو بەغدا داوادەكات خۆی ئیدارەی بدات. سەرەتا لەكێلگەی گازی كۆرمۆرەوە دەستپێدەكات و دواتر داوای ئیدارەدانی تەواوی كەرتی نەوت دەكرێت و رەنگە هێزی پێشمەرگەش بگرێتەوە، ئەمەش راستەوخۆ كاریگەری لەسەر دەسەڵات و لاوازكردنی هەرێم دەبێت.
رێكارەكان رەنگە بەوەندەوە نەوەستێت، بەڵكو داوای تەوتینكردنی موچەی فەرمانبەران و جێبەجێكردنی تەواوەتی سیستمی ئیسكۆداو بەرزەفتكردنی سنورەكان و چەندین رێكاری دیكەی پەیوەندیدار بەئیشوكاری ئیداریی دەگرێتەوەو دەخرێتەوە سەر بەغدا! ئەمەش كاریگەری راستەوخۆی لەسەر سنوداركردنی دەسەڵاتەكانی هەرێم دەبێت وەك قەوارەیەكی فیدراڵ لەعیراق.
نازانین عەلی زەیدی لەم هەڵمەتە چ لەبەغدا یان ئەوانەی بەرامبەر هەرێم دەیگرێتەبەر سەركەوتوو دەبێت یان نا، چونكە ئاسان نییە، بەڵام ئەمریكا پشتیوانیی دەكات و پلان داڕێژەری سەرەكیی ئەم رێكارانەیە. پارتی و یەكێتیش چاك ئاگاداری بارودۆخەكەن و لەسەردانەكانیدا بۆ هەرێم تۆم باراك هەردوولای بەڕوونی ئاگاداركردۆتەوە.
ئەمریكا پشتیوانیی لەچاكسازیی لەحوكمڕانیی ناكات، بەڵكو دەیەوێت دەسەڵات لەعیراق لەدەستی كەسێك بەرزەفت بكات و بەرژەوەندییەكانی خۆی پێ جێبەجێبكات، بەتایبەتیش ئیدارەی ئێستای دۆناڵد ترەمپ كەهیچ بەها ئەخلاقیەكی نییەو گوێ بەهیچ بەهایەك نادات. عەلی زەیدی بەبێ پشتیوانیی مومكین نییە بتوانێت هیچ هەنگاوێك بەناوی چاكسازییەوە بنێت و ئەو فیلە سیاسیانە بخاتە زیندانەوە، ئەگەر ئەمریكای لەپشت نەبێت وەك محەمەد موسەدەق سەرۆك پێشووی ئێران بەبوكی دەبەن. موسەدەق سەرۆك وەزیرانی هەڵبژێردراوی ئێران (1951-1953) كاتێك ویستی نەوت خۆماڵی بكات و چاكسازیی بكات، بەڵام بەماوەیەكی كورت چەندین تۆمەتیان خستەپاڵی و رۆژنامەو سوپایان لێ هانداو لەكاریانخست و پاشان بەتۆمەتی خیانەتكردن حوكمیاندا.
بەپێی مەنتق، پێدەچێت هەڵمەتی دژە گەندەڵكاران بەر لەسەردانەكەی بۆ واشنتۆن چڕتر بكاتەوە، تا بەدەستكەوت و متمانەوە بچێتە كۆشكی سپی و پێشكەشی دۆناڵد ترەمپی بكات، پێدەچێت دواتر سەردانی توركیاو چەند وڵاتێكی دیكەش بكات، بەڵام ئەو رێكارانەی دژ بەهەرێم، پێدەچێت بكەوێتە دوای سەردانەكەی عەلی زەیدی بۆ ئەمریكا، بەتایبەتیش لەدانانی بودجەی ساڵی نوێ هەرێم بەتەواوی بەگیربێنن و مەرجی زۆر گران بخەنە سەر هەرێم.
خولاسە؛ ئەوەی بەرامبەر هەرێم روودەدات ئەوەندەی دەسەڵاتدارانی هەرێم لێی بەرپرسن بەغدا لێی بەرپرس نییە. خراپی حوكمڕانیی و پێكنەهێنانی حكومەتی نوێی هەرێم و یەكنەخستنەوەی هێزی پێشمەرگەو چاكنەكردنی حوكمڕانیی، هۆكاری سەرەكیی ئەم بارودۆخەیە هیوادارین سەرنەكێشێت بۆ دوو ئیدارەیی كە ئێستا بەروونی هەستی پێدەكرێت. بەداخەوە ئەوەی بەرامبەر هەرێم روودەدات ئازاربەخشە، چونكە ئەم قەوارەیە موڵكی هیچ حزب و كەس و بنەماڵەیەك نییە، موڵكی خەڵكی كوردستانە، لەباتی گەیاندنی بەكەناری ئارام و دابینكردنی خۆشگوزەرانیی، ئەوەتا دەبینین بەچ حاڵێك دەگات.