فرۆشتنی موڵک و تۆمارکردن بە ناوی عەرەبەوە؛ پێشنیاری دە ساڵ بەر لە ئێستای ژووری بازرگانی سلێمانی بوو !

نیاز سەعید


ڕۆژی (٢٠١٦/٦/١٤)، لە ژمارە (٦٩٩٩)ی ڕۆژنامەی (کوردستانی نوێ) و بە دوایدا لە ماڵپەڕەکانی (سپی میدیا، خەندان، شارپرێس، ئاوێنە، کوردستانی نوێ، پی یو کەی میدیا، لڤین پرێس، کوردستان پۆست، چاودێر، جودی نیوز، ژێدەر)دا؛ لەسەر بڕیارێکی ئەو سەردەمەی جەنابی پارێزگاری سلێمانی، بۆ پێشنیارێکی ژووری بازرگانیی سلێمانی، کە تایبەت بوو بە ڕێپێدان بە فرۆشتن و بەناوەوە تۆمارکردنی موڵک، بۆ هاوڵاتیانی عەرەبی عێراق لە سلێمانی؛ وتارێکم نووسی بەناوونیشانی (پێشنیارێکی دەمامکداری ژووری بازرگانیی سلێمانی و بڕیارێکی بە پەلەی جەنابی پارێزگار)


لە ڕۆژانی ڕابردوو ئەو بابەتە بە فراوانی لە میدیا و تۆڕەکانی سۆشیال میدیادا، ڕۆشنایی خراوەتەسەر و بووەتە بابەتێکی ترێندی وروژاو، لەبەر ئەوەی دە ساڵ بەر لە ئێستا، میدیا و تۆڕەکانی سۆشیال میدیای ئەلەکترۆنی؛ بە چەشنی ئێستا بە فراوانی بەکارنەئەهێنرا و بە میللی نەبوو بوو، بەهۆیەوە زۆرترین هاوڵاتیانی کوردستان، دەرفەتی بینین و خوێندنەوەی وتارەکەیان بۆ نەڕەخساوە، لەبەر ئەوە بەپێویستمزانی بە بێ دەستکاری، جارێکی تر وەکو خۆی وتارەکە بڵاوی بکەمەوە .

پێشنیارێکی دەمامکداری ژووری بازرگانیی سلێمانی و

بڕیارێکی بە پەلەی جەنابی پارێزگار

بە نووسراوی ژمارە (٦٤٤٨)ی ڕۆژی (٦/٦/٢٠١٦) و بە مەبەستی گەشەپێدانی بواری گەشتیاریی و ئابووری و لەسەر پێشنیاری ژووری بازرگانیی سلێمانی، بەڕێز جەنابی پارێزگاری سلێمانی، لەفرمانێکدا و بە ئیمزای خۆی؛ بڕیاریداوە بە ڕێپێدان بە (تۆمارکردنی شووقە و خانوو، بە ناوی هاووڵاتیانی عێراقی و هاووڵاتیانی بیانی)، بەشێوەی هاوڵاتیانی سلێمانی، بۆ کڕینی موڵک و بە تۆمارکردنی تاپۆوە، بەناوی خۆیان!.

خوێندنەوەی هەڵە و ئامانجی شاراوە؛ لەدیاریکردنی سەرچاوەی قەیرانی ئابووری و دیاریکردنی چارەسەری دەمامکدار، لەلایەن ژووری بازرگانیی سلێمانیەوە بۆ قەیرانەکە؛ بووەتە هۆی دەرکردنی بڕیارێکی بەپەلە لەڕووی ستراتیژییەوە، لەلایەن بەرێز پارێزگاری سلێمانی .

(بەندە) لە نووسینی ئەم وتارەدا، هیچ مەبەستێکم نییە بۆ سووکایەتیی پێکردن و دژایەتی و شکاندنی ژووری بازرگانیی سلێمانی و جەنابی پارێزگار، کە لەو کاتەوەی بووە بەپارێزگار؛ بووەتە خەمخۆری شار و بەتەنگ چارەسەرکردنی کێشە و قەیرانەکانی شارەوەیە و هیچ گوومانێکم نییە لە دڵسۆزیی ناوبراو، چی پێکرابێت و لەتوانایدا بووبێت، بۆ خزمەتی شار کردوویەتی و ئەیکات .

ئەتوانین بڵێین؛ بێ شیکردنەوە و درێژەپێدان؛ هەموو کەسێک ئەزانێت سەرچاوەی قەیرانی ئابووریی لەهەرێمی کوردستاندا، ئەگەڕێتەوە بۆ دۆسیەی نەوت، چ ئەو کاتەی کە بەهۆی فرۆشتنی نەوتەوە ، لەلایەن وەزارەتی سامانە سروشتییەکان؛ حکومەتی عێراق بوودجەی هەرێمی کوردستانی بڕی، چ ئەو کاتەی کە ئەو دۆسیەیە، هەر لە سەرەتاوە بە ناڕۆشنی و ئاڵۆزی دەستی پێکردوە، لەگەڵ بوونی ئاماژە بۆ گەندەڵی و بەهەدەردانی ڕێژەیەکی بەرچاوی داهاتی نەوت، چ ئەو کاتەش کە نرخی نەوت لە بازارەکانی جیهاندا؛ ڕووی لە دابەزین کرد، ئەمانە هۆکاری سەرەکیی قەیرانی ئابوورین، شانبەشانی هەندێ هۆکاری تری لاوەکی .

لە دەرئەنجامی قەیرانی ئابووری؛ چەندین کێشە و گرفتی تری ئابووری سەریهەڵداوە و تەشەنەیسەندوە، هەر لە بەرزبوونەوەی بەهای دۆلار، پێنەدان و دواکەوتن و کەمکردنەوەی مووچە بە ناوی پاشەکەوتەوە، بێکاریی، سستیی بازار و ... هتد.

١- (پێشنیارێکی دەمامکدار!)

ژووری بازرگانیی سلێمانی، بۆ چارەسەری قەیرانی ئابووری و بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری، پێشنیارێک ئەخاتە بەردەمی جەنابی پارێزگار، ئەویش بریتییە لە ڕێپێدان بە هاوڵاتیانی بیانی و عێراقی؛ تاکو بتوانن مووڵک بکڕن، فەرمانگەی (تاپۆ)ش تۆماری بکات بە ناویانەوە بە پاساوی چارەسەری قەیرانی گەشتیاری و ئابووری لە سلێمانییدا !

ئەگەر ژووری بازرگانیی سلێمانی، مەبەستیانە بەهۆی دەرکردنی ئەم بڕیارەوە؛ سەرمایەیەکی دەرەکی بگوازنەوە بۆ ناو شاری سلێمانی، بۆ بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری و ئابووری، من لێیان ئەپرسم؛ ئایە گەشتیار بۆ کڕینی خانوو و شووقە ڕووئەکاتە شارێک، یان وڵاتێک ؟ !

هەموو ئەزانین گەشتیار بۆ بەسەربردنی کاتێکی خۆش و بۆ سەردانی سەیرانگە و ناوچە گەشتیاری و دڵڕفێن و ناوچە دێرینە مێژووییەکان؛ ڕووئەکاتە هەر شارێک، یان وڵاتێک، نەک بۆ کڕینی مووڵک .


ئەم پێشنیارە لەبنەڕەتدا؛ بۆ خزمەتی گەشتیار و بۆ بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری نییە، بەڵکو ئەم پێشنیارە ئەبێتە هۆی بەرزکردنەوەی نرخی شووقەی کۆمپانیاکان و بەرزکردنەوەی نرخی زەوی و خانووبەرە و هێنانی پارەیەکی ڕەش، لە دەرەوەی سلێمانی و هەرێمی کوردستانەوە؛ بۆ دەربازکردنی و سپیکردنەوەی لە ناو شاری سلێمانیدا !

ژووری بازرگانیی سلێمانی، بۆ ڕەچاوکردن و هێنانەدی ئامانجە مەتریالییەکانی توێژێکی دیاریکراو، لە خاوەنی کۆمپانیا و سەرمایەدار؛ ئەم پێشنیارەیان خستۆتە بەردەمی پارێزگار ، ئەگەر ژووری بازرگانیی سلێمانی، بەتەنگ ڕەچاوکردنی بەرژەوەندیی گشتی هاوڵاتیان بوونایە ، ئەیانتوانی لای خۆیانەوە دەستپێشخەری بکەن؛ چەند هەنگاوێک بنێن بۆ هەرزانکردنی نرخ و گۆڕینی کوالێتی بەرهەم و شمەک و کاڵاکان و شووقەکان و ... هتد!

ئەگەر ژووری بازرگانیی سلێمانی، بە پراکتیکیی مەبەستیان هێنانی سەرمایەی دەرەکییە بۆ ناو شاری سلێمانی؛ ئەوان لە هەموو لایەک باشتر ئەزانن، کە سەمایەگووزاریی دەرەکی ڕێی لێنەگیراوە، بۆ هاتن بۆ ناو شاری سلێمانی، چونکە بە سیستەمی موساتەحە، سەرمایەگووزاریی دەرەکی ئەتوانێت زەوی وەبەرهێنان لە دەستەی وەبەرهێنانی هەرێم وەربگرێت، ڕوونە مەبەست لەو پێشنیارە؛ دۆزینەوەی کڕیار و بەرزکردنەوەی نرخی شووقە و مووڵک و زەوی و خانووبەرەی کۆمپانیا و سەرمایەدارەکانە، نەک بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری و ئابووری !

٢- (بڕیارێکی بەپەلە!)

جەنابی پارێزگار، پاش سێ ڕۆژ لە گەیشتنی پێشنیارەکە، بڕیار ئەدات بە فەرمانگە و لایەنە پەیوەندییدارەکان، بەبێ گەڕانەوە بۆ وەرگرتنی ڕەزامەندیی پارێزگار، ڕێ بە هاوڵاتیانی عێراقی و بیانی بدرێت، شووقە و خانووبەرە بکڕن؛ وەکو هەر هاوڵاتیەکی سلێمانی و بە ناویانەوە تۆمار بکرێت، واتە تاپۆ بکرێت .

لەسەر ئەو پێشنیارەی ژووری بازرگانی و ئەو بڕیارەی جەنابی پارێزگار؛ بەپێویستیی ئەزانم چەند تێبینیی و ڕەخنەیەک، بەمەبەستی پیاچوونەوە بەو بڕیارە بخەمەڕوو:

١- ئەم پێشنیارەی ژووری بازرگانیی سلێمانی، کە بووە بە بڕیار، ئەگەر جێبەجێبکرێ؛ لەڕووی ئابووریەوە، تەنها لە بەرژەوەندیی توێژێکی دیاریکراودایە، هەروەها لەڕووی سیاسیی و دیمۆگرافی و نەتەوەییەوە؛ لەخزمەتی نەتەوەی عەرەبی عێراقدایە، بەهیچ شێوەیەک ئەم بڕیارە لە بەرژەوەندیی گشتیی و بەرژەوەندیی نەتەوەی کورددا نییە .

٢- ئەم پێشنیارە هەرگیز نابێتە هۆی بووژانەوەی کەرتی گەشتیاری و کەرتی ئابووری، بەڵکو تەنها ئەبێتە هۆی بووژانەوە؛ لەبواری کڕین و فرۆشتنی شووقە و خانووبەرە و بەرزبوونەوەی نرخەکانیان، بە بەرژەوەندیی خاوەن کۆمپانیاکان و پرۆژەکانی نیشتەجێبوون .

٣- جەنابی پارێزگار، لە دەرکردنی بڕیارەکەدا؛ باسی پابەندبوون بە یاساو دەستووری عێراق ئەکا، وەکو پاڵپشتییەکی دەستووری و یاسایی بۆ دەرکردنی بڕیارەکە، ئەمە لەکاتێکدا لە عێراقدا، بێجگە لە کورد، هیچ پێکهاتەیەکی تر، ئامادە نییە کار بە دەستووری عێراق بکا و خۆی بە خاوەنی دەستوور بزانێ، ئەمە بەدەر لەوەی کە کورد، کەمترین مافی دەستووریی؛ بە پراکتیکیی لەلایەن حکومەتی عێراقەوە بۆ سەلمێندراوە، ئەمە لەکاتێکدا کە زۆرترین ئەو مادە دەستووریانە؛ پێشێل و پشتگوێ و دژایەتی کراوە کە پەیوەندی بە مافەکانی کوردەوە هەیە .

٤- ئەم بڕیارە تاکلایەنە لەلایەن جەنابی پارێزگارەوە دەرکراوە، بەبێ پرس و ڕاوێژ و لێکۆڵینەوە ، تەنانەت بەبێ وەرگرتنی ڕەزامەندیی ئەنجوومەنی پارێزگای سلێمانی، لەهەمانکاتدا پەلەپەلی پێوە دیارە؛ چونکە لە دوای سێ ڕۆژ، لەگ ەڵاڵەکردنی پێشنیارەکە؛ خێرا کراوەتە بڕیار، هەروەها کاتی جێبەجێکردنی بڕیارەکەش، خراوەتە هەمان ڕۆژی دەرچوونی بڕیارەکە،هەروەها ئەو کۆنووسەی کە جەنابی پارێزگار ئاماژەی پێکردووە و پشتی پێبەستووە بۆ دەرکردنی ئەو بڕیارە، لە کۆبوونەوەیەکدا گەڵاڵەکراوە ، کە لە ڕۆژی (٣/٦/٢٠١٦)دا ، واتە لە ڕۆژی هەینی دا ئەنجامدراوە ، لە کاتێکدا هەینی ڕۆژێکی پشووە، ئەبێ هۆکارەکەی چی بێ لەو ڕۆژەدا ، ئەو کۆبوونەوەیە سازدراوە و دوا نەخراوە بۆ دوو ڕۆژی تر، واتە بۆ ڕۆژی یەکشەممە، جەنابی پارێزگاریش ڕۆژی دووشەممە (٦/٦/٢٠١٦)، ئەو بڕیارە ستراتیژییەی پێ دەرکردووە .

٣- (بڕیاری ستراتیژیی!)

لە زانستی بەرێوەبردندا؛ ئەم جۆرە بڕیارە، بە بڕیاری گرنگ و گەورە و کاریگەر ئەژمار ئەکرێت ، چونکە ئەبێتە هۆی دروستکردنی گۆڕانکاری و دیاردە و ڕووداو و وەرچەرخان، لەسەر چارەنووسی گشتی و بەرژەوەندییە باڵاکان؛ هەر بۆیە بە بڕیاری ستراتیژیی لەقەڵەم ئەدرێت ، بڕیاری ستراتیژییش؛ پێویستە پێشوەخت بە وردی و قووڵی و هەمەلایەنە لەلایەن دەزگا و سەنتەرەکانی توێژینەوەی ستراتیژی و کەسانی پسپۆڕەوە؛ لە هەموو ڕەهەند و لە هەموو کایە سیاسی و نەتەوەیی و دیمۆگرافی و کەلتووری و ئاسایشی کۆمەڵایەتی و مێژوویی و سایکۆلۆژییەوە تاوتوێ بکرێ و توێژینەوەی بابەتی و زانستی و ستراتیژی لەسەر ئەنجامبدرێ ، پاشان ئەنجام و گەڵاڵەنامەکانی بەهەند وەربگیرێ و کاری پێبکرێت، نەک تەنها لەیەک ڕەهەندەوە و تەنها بۆ یەک ئامانجی دیاریکراو؛ بڕیارێکی ستراتیژیی بدرێت، کە ئەنجامەکەی ب ەخزمەتی بەرژەوەندییە مەتریالییەکانی کەمایەتییەکی بچووکی ناو کۆمەڵگە بشکێتەوە !

بڕیاری ستراتیژیی ئەبێ بە چەند کەناڵ و فلتەرێکدا تێپەڕێت، ئەبێ بڕیارێکی دارێژراوی دامودەزگایی بێت، واتە دامودەزگایەک بە پلان و توێژینەوە؛ بڕیارەکەی دەرکردبێت، یان ڕۆڵی کاریگەریی هەبوو بێت لە دروستکردنی بڕیارەکەدا، نەک تەنها یەک کەسی دەسەڵاتدار بە تەنها بڕیارەکە دەربکات، هەروەها ئەبێ کۆدەنگییەک هەبێ بۆ پشتیوانیی لە دەرکردن و جێبەجێکردنی ئەو بڕیارە، جاری وا هەیە بڕیاری ستراتیژیی؛ پێویستی بەئەنجامدانی پرۆسەی ڕاپرسیی گشتیی (ڕیفراندۆم) هەیە، لەهەمانکاتدا ئەبێ دڵنییاییەک دروست ببێت، کە ئەم بڕیارە بۆ بەرژەوەندیی گشتییەو کاریگەری و دەرهاویشتەی خراپ؛ لەسەر کۆمەڵگە دروست ناکات .

٤- (زەمینە و کاتی گونجاو بۆ ئەو بڕیارە)

نەتەوەی کورد بەگشتیی و کوردانی شاری سلێمانی بەتایبەتی؛ هەستی دەمارگیریی نەتەوەیی تیایدا لاوازە، نەتەوەی کورد یەکێکە لەو نەتەوانەی کە هەمیشە باوەڕی بەپێکەوەژیان و فرەیی و لێکبووردن و تێکەڵاویی هەبووە و هەیە، لەگەڵ نەتەوە و ئایین و ئایینزای تردا.

نەتەوەی کورد خاوەنی کێشەیەکی ڕەوای مێژووییە، لەپێناوی چارەسەری ئەو کێشەیەدا ، قووربانییەکی زۆری بێ وێنەی داوە، لەگەڵ ئەوەشدا هێشتا کێشەکەی چارەسەر نەکراوە !

کوردستای عێراق وەکو یەکێک لە بەشەکانی کوردستان؛ بە هەڵە و بە پیلان و بەزۆرداریی ؛ لکێندراوە بە دەوڵەتی عێراقەوە.

لە دامەزراندنی ئەو دەوڵەتەوە؛ مافە نەتەوەییەکانی کورد پێشیل ئەکرێت و ئەچەوسێندرێتەوە و جینۆساید ئەکرێ، لایەنی پێشێلکەر و دەستدرێژکەر؛ لەناو نەتەوەی عەرەبدایە، ناتوانین بڵێین هەر بە تەنها سیستەمی فەرمانڕەوا و دەسەڵاتداران بەرپرسیار و تاوانبارن، بەڵکو بەشێکی زۆری کۆمەڵگای عەرەبی عێراق؛ بەتایبەتی پێکهاتە ئایینزا سووننییەکەی؛ پشتیوانیکەر و هاوکار و بەشدار و میکانیزمە و تەواوکەری سیاسەت و ڕەفتار و پیلانەکان و دوژمنایەتیەکانی فەرمانڕەوایانی عێراق بوون، بۆ جینۆساید و تەعریب و ڕاگواستنی زۆرەملێ و ئەنفال و کیمیاباران و هەموو جۆرە سەرکووتکردنەکانی ڕژێمە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق لە دژی کورد .

پێکهاتەی عەرەبی سووننە لە عێراق؛ بەدرێژایی مێژووی ئیسلام و لە دامەزراندنی دەوڵەتی عێراقەوە، خۆی بە سەردار و سەروەر و خاوەنی دەسەڵاتی تاکڕەوی ڕەهای نەتەوەیی و نیشتمانی و ڕەوای ئایینیی و ئایینزایی پیرۆز ئەزانێ، بەسەر نەتەوەی کورد و ئایینزای شیعە و ئایینەکانی تر لەعێراقدا؛ بەپاساوی ئەوەی کە ئەوان خۆیان بەدرێژکراوەی دەسەڵاتی ئەهلی سوونە و جەماعەی ئایینی ئیسلام ئەزانن لە عێراقدا !

دوای پرۆسەی ڕزگاریی عێراق لە ساڵی (٢٠٠٣)دا ، عەرەبی سووننە؛ جڵەوی فەرمانڕەوایی لە عێراقدا لەدەستدا، بەڵام ئەو کەلتووری خۆبەپیرۆززان و خۆبەڕەهازان و ئەو عەقڵییەتە تاکڕەوییە، زیاتر تەشەنەیسەند و بووە یەکێک ل ەهۆکارە سەرەکییەکانی بەرهەمهێنانی تیرۆری بەرفراوان و ڕەشەکووژیی لە عێراقدا، ئایینزای شیعەش کە پرۆسەی ڕزگاریی عێراق ؛ گواستییەوە بۆ قۆناغێکی زێڕین؛ ئەوانیش ئێستا لەسەر بنەمای پیرۆزیی ئایینزایی؛ کار بۆ خۆسەپاندن ئەکەن، لەڕووی عەقڵییەتەوە ، هیچ پەند و وانەیەکیان لە عەرەبی سووننەی هاوزمانی خۆیان وەرنەگرتووە لەعێراقدا، بەڕادەیەک ڕۆژ لە دوای ڕۆژ جیاوازییەکانیان لە جیهانبینیی و دید و تێڕوانین بۆ چەمکی دەسەڵات و فەرمانڕەوایی و هەڵوێست لەبەرامبەر بەنەتەوەی کورد کەم ئەبیتەوە .

بەگشتیی ئەتوانین بڵێینعەرەبی عێراق بەهۆی ناکۆکیی و ململانێی ئایینزایی مێژووییەوە ، نەیتوانیوە کەلتووری دیموکراسی و فرەیی و لێکبووردن و پێکەوەژیانی ئاشتی و ئاڵوگۆڕی ئاشتییانەی دەسەڵات و ئازادییەکان و مافی مرۆڤ و نوێبوونەوە و دیالۆگ؛ بکاتە ئەلتەرناتیڤی کەلتوور و مەعریفەی توندڕەویی و تاکڕەویی و خۆبەپیرۆز و ڕەهازان و خۆبەئەلتەرناتیڤزان بەسەر ئەوانی ترەوە، هیچ پێشبینیی و گەشبینییەکیش لەئارادا نییە، بۆ گۆڕینی ئەو کەلتوور و مەعریفەی کە نەک هەر تەنها ئامادەیی تیایە بۆ سڕینەوە و ڕەتکردنەوەی یەکتر؛ بەڵکو ئامادەیی تیایە بۆ سرینەوە و ڕەتکردنەوەی یەکجارەکیی ئێمەی کوردیش !

عەرەبی عێراق ئەستەمە بتوانێت، سیستەمی بیرکردنەوە و تێگەیشتنی خۆی بۆ لانی کەم (٥٠) ساڵی تر بگۆریت، لێرەوە گەرەنتی چییە؛ ئێمەی کورد ڕێیان پێبدەین، بەو کەلتوور و عەقڵییەت و ڕەفتار و مێژووە شەڕانگێزییەوە، بێن و ببنە هاوبەش و خاوەن و هاوشاریی لەگەڵمان !

ئەگەر دەوڵەتی عێراق؛ پابەندبوو بە جێبەجێکردنی سەرجەم مادە و خاڵەکانی دەستوور، ئەگەر توانی هەموو کێشە و ناکۆکی و ململانێ نەتەوەیی و ئایینیی و ئایینزاییەکان چارەسەر بکات ، ئەگەر توانی مۆدێلێکی مۆدێرنی فەرمانڕەوایی؛ لەسەر بنەمای هاوڵاتیبوونی ڕاستەقینە و بە بێ جیاوازیی نەتەوەیی و ئایینیی و ئایینزایی سەقامگیر بکات ئەگەر توانی کەلتووری دیموکراسیی و ئازادی و فرەیی و دیالۆگ و لێکبووردن و پێکەوەژیانی ئاشتیی لەعێراقدا بچەسپێنێت، ئەگەر توانی پرانسیپەکانی مافی مرۆڤ بپارێزێت، ئەگەر توانی کەلتووری ڕقلێبوونەوەو توندڕەوی و خۆبەپیرۆززان و سڕینەوە و ڕەتکردنەوەی یەکتر لە عێراقدا پاشەکشە پێ بکات، ئەگەر توانی دڵنیایی و ئارامی و ئاشتی و ئاساییش؛ بۆ سەرجەم پێکهاتەکانی عێراق دابین بکات؛ ئەتوانین بڵێین زەمینەی هەرێمی کوردستان بەگشتیی و شاری سلێمانی بەتایبەتی، لەبار و گوونجاوە بۆ دەرکردنی بڕیاری لەو جۆرە و جێبەجێکردنی !

٥- (دەرئەنجام و دەرهاویشتەکانی ئەم بڕیارە)

١- ئەم بڕیارە بەبێ ڕەچاوکردنی ڕەهەندی ستراتیژیی و سیاسی و کەلتووری و کۆمەڵایەتی و نەتەوەیی و سایکۆلۆژی و مێژوویی و دیمۆگرافیی نەتەوەی کورد بەگشتیی و شاری سلێمانی بەتایبەتیی دەرکراوە، بۆ نموونە ئەم بڕیارە؛ کاریگەریی خراپ دروست ئەکا، لەسەر گۆڕینی دیمۆگرافیا و ناسنامە و خەسڵەتەکانی شاری سلێمانی، چونکە ئەبێ ئەوەمان لەبەرچاو بێت کە شاری سلێمانی، یەکەمین شاری گەورەی کوردییە، لەناو هەموو شارە گەورەکانی تری هەموو پارچەکانی تری کوردستاندا، کە زۆرینەی ڕەهای دانیشتووانەکەی بە نەتەوە کوردە و دەوڵەتی داگیرکەری عێراق نەیتوانییوە دیمۆگرافیاکەی بگۆرێت، بەم بڕیارەی پارێزگار دیموگرافیای شار تێکئەچێ و نەتەوەیەکی تر ئەبێتە هاوبەش لەگەڵیدا، ئەویش عەرەب ، لەکاتێکدا کە کورد کێشەی سیاسی و کێشەی زەوی و خاکی دابڕاو و داگیرکراوی هەیە ، لەگەڵ نەتەوەی عەرەب لە عێراقدا، ئەمە سەرەڕای بەردەوامیی پەلهاویشتن و چاولەسەریی و تەماعی بەردەوام و مێژوویی عەرەب بۆ خاکی کوردستان !

٢- بەهۆی ئەم بڕیارەوە نرخی شووقە و زەوی و مووڵک گران ئەبێ ، لەهەمانکاتدا پارەیەکی ڕەشی دزراوی ناڕۆشن؛ بەناوی سەرمایەگووزاریی دەرەکییەوە دێتە ناو سلێمانی بۆ سپیکردنەوە و بەخراپیی کاریگەریی لەسەر ناووبانگی ئەم شارە دروست ئەکا!.

٣- بە جێبەجێکردنی ئەم بڕیارە؛ هاوڵاتیی وڵاتانی ئەوروپای ڕۆژئاوا و ئەمەریکا و کەنەدا و ژاپۆن و وڵاتانی تری پێشکەوتوو، نایەن بە سوودوەرگرتن لەو بڕیارە؛ مووڵک و شووقە و خانووبەرە لە سلێمانی بکڕن، ئەوەی کە دێت بۆ کڕین، زۆرینەی ڕەهای بریتییە لە عەرەبی عێراق، ئەوانیش ڕێژەیەکی دەگمەنیان نەبێ؛ کەسیان باوەڕی بە مافی نەتەوەیی کورد نییە، زۆر ئەستەمە بشتوانن کەلتووری دیموکراسی و فرەیی و لێکبووردن و سیکۆلاریزم و لیبرالیزم و پێکەوە ژیانی ئاشتی پەسەند و پەیڕەو بکەن، لە هەمانکاتدا ناتوانن واز لە تایەفەگەریی و دەمارگیریی ئایینزایی بهێنن، ئەوان زیاتر باوەڕیان بە ململانێی ئایینزایی و سەلەفیزم و زەبروزەنگ و کووشتن و تیرۆر هەیە؛ لەپ ێناوی ئامانجە تایەفی و ئایینزاییەکان، لە هەمووی ترسناکتر وێناکردنی کورد وەکو دوژمنی عەرەب؛ ئەم وێناکردنەی کورد وەکو دوژمنی عەرەب ، نەک لە بیر و هۆشیاندا نەسڕاوەتەوە، بەڵکو هەمیشە لە بیر و هۆشیاندا ئامادەیە و تەشەنەی پێئەدەن، بە چەشنێک بووەتە بەشێک لە کەلتووری پەروەردە و هوشیاریی و بیروباوەڕی سیاسی و ئایینیی زۆرینەی ڕەهایان، نەوە لەدوای نەوە .

٤- دەرکردنی ئەم بڕیارە، هاوکاتە لەگەڵ تەشەنەسەندنی ناکۆکییە ئایینزاییەکان لەعێراق؛ بەهۆی ململانێ ئایینزاییەکانی نێوان شیعە و سوونەی عەرەب لەعێراق، بەتایبەتی لەدوای شەڕی (فەلووجە) و ترس و سڵکردنەوەی عەرەبی ئایینزای سووننە، لە پەلهاویشتن و ئەجێنداکانی (حەشدی نیشتمانیی)، کە جڵەوەکەی بەدەستی سەرکردەکانی شیعەوەیە.

ترس لە هەڵمەتی پاکتاویی ئایینزایی لە دژی عەرەبی سووننە، لەلایەن ئەو هێزەوە؛ پاڵ بە عەرەبی سووننەوە ئەنێت کە بەپیر ئەم بڕیارەوە بێن، چونکە ئەم بڕیارە لەم دۆخە سیاسی و ململانێ ئایینزاییەدا، کە تیایدا عەرەبی سوونە هاوسەنگی لەدەستداوە؛ ئەبێتە هاندەر و هۆکاری ڕاکێشانی ژمارەیەکی بێشووماری عەرەبی سووننە، بۆ ڕووکردنە سلێمانی، بەڵام ئەمجارەیان نەک تەنها وەکو ئاوارە؛ بەڵکو بەشێکیان وەکو کڕیاری شووقە و خانوو! .

شایەنی باسە لە دوای ساڵی (٢٠٠٣) و بەهۆی دیاردەی تیرۆر و شەڕو ململانێی ئایینزایی، سەدان هەزار هاوڵاتیی عەرەب، کە زۆرینەیان سەر بە ئایینزای سووننەن؛ ڕوویانکردۆتە هەرێمی کوردستان و بەشێکیان توانیوویانە ڕەگ دابکووتن، ئەگەر ئەم بڕیارەش جێبەجێ بکرێ؛ ئەوا ژمارەیەکی زۆر لەم ئاوارانە سوودمەند ئەبن لەم بڕیارە و ئەبنە هاوشاریی !

٥- بە کڕینی شووقە و خانوو، پاش تاپۆکردن؛ عەرەبی عێراق کە ئێستا نزیک لە چارەکێکی پێکهاتەی پارێزگای سلێمانی پێکئەهێنن، پاش ئەوەی کە بە دەستوور خۆیان بە هاوڵاتیی عێراقی ئەزانن، پاش ئەوەی کە بە پشتبەستن بە یاسا و دەستووری عێراق ئەو بڕیارە دەرکراوە ، پاش ئەوەی کە ڕێژەیەکی بەرچاویان ڕەگیان داکووتییوە پاش ئەوەی کە مووچە و سەرچاوەی بژێوییان بۆ دابینکراوە و بەرە بەرە دەستکراوە بەگ واستنەوەی فۆرمی خۆراکیان؛ دەرەنجام عەرەب ئەبێتە پێکهاتەی دووەمی ئەم شارە و لە خەسڵەتی ئاوارەییەوە؛ ئەگۆرێت بۆ هاوشاریی ، ئەو کاتە ئەبنە خاوەنی لۆبی و هەژموون و پێگە و یەکسان لەگەڵ دانیشتووانی شاردا؛ لەڕووی ماف و یاساوە، هەروەها لە داهاتوودا ئەبنە بەشدار، لە هەموو کایە و جوومگەکانی سیستەمی کارگێڕیی و سیاسی و ئابووری و کەلتووری و ئایینیی و کۆمەڵایەتی و ... هتد.

ئەم گۆڕانی دیمۆگرافییە لە ناو هەناوی شارێکدا ڕووئەدا، لەڕووی نەتەوەییەوە بووەتە سیمبوولی کوردایەتی و شۆڕش و هەڵگری ناسنامەی شاری هەڵمەت و قوربانی و پایتەختی ڕووناکبیری و شاری شاناز بۆ هەموو کوردێک؛ لە هەر شار و بەشێکی تری کوردستانەوە، بە خواستی خۆی، یان بە ناچاریی سلێمانی کردبێتە مەنزلگەی خۆی، سلێمانی بووەتە ئامێز و شاری ئەوانیش

لە کۆتاییدا داواکارم لە بەڕێز پارێزگاری سلێمانی؛ ئەو بڕیارە هەڵبوەشێنێتەوە، بۆ ئەوەی لە داهاتووداو بەهۆی دەرئەنجام و دەرهاویشتە خراپەکانی ئەم بڕیارەوە، هیچ کەسێک نەتوانێت جەنابی تاوانبار بکات و بیقۆزێتەوە بۆ لەکەدارکردنی نا وو ناووبانگیی و سڕینەوەی ئەو دەسکەوت و بەخششانەی کە بەهۆی پۆستی پارێزگارییەوە هەیبووە و ئەیبێت بۆ شاری سلێمانی ؛ کە ئەبێتە شانازی و سەروەریی مێژوویی بۆی .


18/07/2026




وتارەکانی تری نوسەر